Van twijfel naar vertrouwen: 3 stappen naar meer rust in je rol als ZML-leerkracht

Ga je voor het eerst starten of ben je net gestart in het speciaal onderwijs en denk je na een paar weken: “Waar ben ik aan begonnen?”

Goed nieuws: je bent niet de enige. Veel leerkrachten die voor h

et eerst werken met zeer moeilijk lerende (ZML) leerlingen voelen zich in het begin overweldigd. Het is een compleet andere wereld dan het reguliere onderwijs. En eerlijk is eerlijk: je opleiding heeft je waarschijnlijk niet voorbereid op wat je hier tegenkomt. In dit artikel lees je hoe je met drie concrete stappen meer rust en vertrouwen krijgt in je rol als ZML-leerkracht.

Wil je direct praktische handvatten, tijdswinst en overzicht in je werk? Bekijk dan mijn cursus Cursus Sterk in Speciaal Onderwijs. Die is speciaal gemaakt voor starters zoals jij.

Stap 1: Verwacht minder van jezelf (ja, echt).

De grootste valkuil? Denken dat je alles moet kunnen. De perfecte lessen, het gedrag strak onder controle, doelen op maat en alle administratie bijgewerkt. Spoiler: dat lukt niemand. Zeker niet in je eerste jaar. In het ZML-onderwijs draait het niet om snelle opbrengsten, maar om kleine stapjes die vaak pas na weken of maanden zichtbaar worden.

Gun jezelf de ruimte om te leren. Maak fouten. Lach erom (of huil even, dat mag ook) en probeer het de volgende dag opnieuw. Vertrouwen komt niet uit het niets, dat bouw je op door steeds een klein stukje meer grip te krijgen.

Kleine actie: kies één leerling of één onderdeel waar je je deze week op focust. Meer hoeft niet. Echt niet.

Stap 2: Bouw aan vaste routines (voor jezelf én je groep)

ZML-leerlingen hebben baat bij voorspelbaarheid. En jij ook. Vaste routines geven structuur, zorgen voor minder stress en maken je dag voorspelbaar. Denk aan een vaste dagstart, een herkenbare overgang tussen activiteiten en duidelijke visuele ondersteuning.

Maar let op: routines zijn er niet om jou vast te zetten in beton. Ze zijn er om ruimte te creëren. Want als je niet elke dag opnieuw hoeft na te denken over ‘hoe’ je iets aanpakt, houd je tijd en energie over voor het ‘waarom’ en ‘wat’.

Kleine actie: Kies één moment van de dag (bijv. opruimen, kring of dagafsluiting) en maak daar een vaste routine van. Houd het simpel. Test. Pas aan. Herhaal.

Stap 3: Durf om hulp te vragen

Je hoeft het wiel niet zelf uit te vinden. En toch proberen veel starters dat wel. Herkenbaar? In plaats van vragen te stellen, blijf je ploeteren. Omdat je denkt dat je het “allemaal zelf moet kunnen”. Newsflash: niemand verwacht dat van je.

Ga op zoek naar collega’s die je vertrouwt. Vraag om lesbezoeken. Vraag hoe zij doelen stellen, hoe ze omgaan met gedragsproblemen of hoe ze hun dag indelen. En kijk vooral niet alleen naar wat ‘de school’ vraagt, maar naar wat jij nodig hebt om te groeien.

Kleine actie: Plan deze week één koffiemomentje met een collega. Vraag iets kleins, concreets. Bijvoorbeeld: “Hoe pak jij het leesmoment aan bij die leerling met concentratieproblemen?”

Je hoeft niet in alles meteen goed te zijn. Rust en vertrouwen als ZML-leerkracht groeien met vallen, opstaan en goede ondersteuning. Met de juiste basis, heldere routines en een beetje mildheid naar jezelf kom je al een heel eind. En wil je die basis niet zelf in elkaar moeten puzzelen? Dan is mijn cursus precies wat je nodig hebt.

---

Gun jezelf een vliegende start in het speciaal ZML-onderwijs. Ontdek mijn praktische cursus Sterk in Speciaal Onderwijs en krijg direct overzicht, richting en rust. Klik hier om de cursus te bekijken.